خانه / تغذیه / تغذیه در سال دوم زندگی، بخش دوم

تغذیه در سال دوم زندگی، بخش دوم

در قسمت دوم این سلسله مقالات به بررسی برنامه غذایی کودک و همچنین اهمیت ادامه تغذیه با شیرمادر در سن ۲-۱ سالگی می‌پردازیم.

برنامه غذایی کودک در سال دوم زندگی

یک برنامه غذایی مناسب باید کلیه مواد مغذی (کربوهیدرات ها، پروتئین، چربی، ویتامین ها و مواد معدنی) را به نسبت متعادل در اختیار کودک قرار دهد تا انرژی مورد نیاز او که معمولا یکصد کیلوکالری به ازاء هرکیلو از وزن بدن است تأمین شود.

معمولا ۵۰% انرژی مورد نیاز از مواد قندی، ۳۰% از چربی ها و حدود ۲۰% از مواد پروتئینی باید تأمین شود. غذای کودکان یک تا دوساله باید کم حجم ولی مقوی و مناسب و شامل همه گروه های غذایی باشد. مقدار غذای کودک می تواند بر حسب اشتهای او افزایش یابد. در این سن هرگز نباید انتظار داشته باشیم که کودکان مانند بزرگسالان غذا بخورند چون ظرفیت معده آنها هنوز کم است.

از سوی دیگر به دلیل اینکه حس کنجکاوی کودک جهت آشنایی با دنیای خارج تأثیر زیادی بر اشتهای او می گذارد، باید وعده های غذایی کودک را به ۵ بار در روز افزایش داد که از این تعداد ۳ وعده غذای اصلی است که باید مقوی و پرانرژی باشد. دو وعده از آن نیز میان وعده است که باید مناسب و مکمل وعده های اصلی باشد.

دراین سن هنوزهم کودک با شیر مادر تغذیه می شود تا بخشی از انرژی و مواد مغذی مورد نیاز او از این طریق در اختیارش قرار گیرد.

چرا تغذیه با شیر مادر در سال دوم زندگی همچنان یک ضرورت است؟

در پاسخ به این پرسش می توان به موارد زیر اشاره کرد:

-شیر مادر هنوز منبع مهم دریافت پروتئین، چربی، کلسیم و ویتامین ها برای کودک است.

-تا حدود یک سوم انرژی و مواد غذایی مورد نیاز او را تأمین می کند.

-چون در این سن کودک بسیار پرتحرک و فعال است وبا دست زدن به همه جا و همه چیز خود را به سهولت در معرض آلودگی ها و درنتیجه بیماری ها قرار می دهد، مواد ایمنی بخش موجود در شیر مادر نقش حفاظتی بسیار مهمی برای کودک ایفا می کنندو وی را تا حدود بسیار زیادی از ابتلا به اسهال، عفونت های دستگاه تنفسی، عفونت های گوش میانی، عفونت های دستگاه ادراری و … محافظت می نماید. این محافظت در برابر بیماری های غیرعفونی نظیر آسم، آلرژی، دیابت و برخی از سرطان های دوران کودکی نیز وجود دارد.

-نیازهای عاطفی و روانی کودک را که برای رشد و تکاملش بسیار ضروری هستند را تأمین می نماید.

-نقش بسیار ارزنده تغذیه با شیر مادر در تکامل عصبی و روانی کودک که در سال اول زندگی آغاز شده بود با تداوم تغذیه با شیر مادر در سال دوم زندگی ادامه پیدا می کند.

-اغلب کودکان در جریان بیماری ها به ویژه اسهال، استفراغ و تب، کم اشتها هستند، اما معمولاً اشتهایشان نسبت به شیر مادر حفظ شده و گاهی حتی بیشتر می شود، لذا این منبع مهم آب و غذا در ایام بیماری از شدت کاهش وزن آنها می کاهد و به بهبودشان کمک می کند.

نمونه ای از برنامه غذایی کودک در سال دوم زندگی

یک کودک یک ساله حدود ۳۰% انرژی، ۵۰% پروتئین، ۲% آهن و ۷۵% ویتامین A مورد نیاز خود را از شیر مادر به دست می آورد. در مورد سایر ویتامین ها و املاح نیز درصدی ازطریق شیر مادر و بقیه نیز با غذایی که به کودک داده می شود تأمین می شود. البته جون تأمین مقادیر کافی برخی ویتامین ها و آهن از طریق شیرمادر و غذا مقدور نیست، استفاده از قطره مولتی ویتامین و آهن تا پایان دو سالگی توصیه می شود.

به عنوان یک راهنمای کلی برنامه غذایی کودک یک تا دوساله می تواند به شکل زیر باشد:

سه وعده غذای اصلی شامل صبحانه، ناهار و شام

دو میان وعده حدود ۱۰ صبح و ۴ عصر

نمونه:

صبحانه:

نان، کره، مربا یا عسل، پنیر کم نمک، چای کمرنگ

ناهار:

سه قاشق غذاخوری پر برنج پخته شده (پلو) + یک قاشق غذاخوری پر از حبوبات (عدس، لوبیا و …) + یک قاشق مرباخوری کره یا روغن + نصف یک پرتقال متوسط

شام:

سه قاشق غذاخوری پر از برنج پخته شده (پلو) + یک قاشق غذاخوری پر گوشت ماهی (بدون تیغ) + یک قاشق غذاخوری پر از یک نوع سبزی با برگ سبز تیره مثل اسفناج یا گشنیز یا جعفری پخته شده

دراین نمونه برنامه چه مواد مغذی وجود داردو به چه مقدار در اختیار کودک قرار می گیرد؟

در غذای ظهر که برنج پیشنهاد شده است بخشی از انرژی و پروتئین مورد نیاز وعده ظهر کودک تأمین می شود. به جای برنج می توان از سیب زمین، نان یا ماکارونی استفاده کرد.

برنج فاقد ویتامین A می باشد و مقدار آهن آن نیز بسیار ناچیز است. پروتئین سیب زمینی هم کمتر از برنج است بنابراین هر زمان که برنج یا سیب زمینی در غذای کودک قرار می گیرد حتما باید ماده دیگری که سرشار از پروتئین باشد به آن اضافه نمود مانند حبوبات که پروتئین برنج یا سیب زمینی را کامل می کنند. بنابراین یک خوراک سیب زمینی با لوبیا یا عدس پلو از لحاظ پروتئین کامل هستند. توصیه می شود نصف پرتقال به غذا اضافه شود تا هم جذب آهن موجود در غذا را بیشتر کند و ویتامین C مورد نیاز کودک را تأمین نماید.

دربرنامه شام به جای حبوبات (پروتئین گیاهی) از یک پروتئین حیوانی (گوشت ماهی) استفاده شده است. گوشت ماهی علاوه بر تأمین بقیه پروتئین مورد نیاز کودک سبب جذب بهتر آهن غذاهای گیاهی می شود. بنابراین یک قاشق غذاخوری پر از اسفناج یا جعفری یا گشنیز، هم ویتامین A مورد نیاز کودک را فراهم می کند و هم به دلیل وجود گوشت ماهی، جذب آهن موجود در آنها افزایش می یابد.

به جای گوشت ماهی می توان از جگر پخته شده مرغ نیز استفاده کرد. در این حالت گرچه میزان انرژی کمتری به کودک می رسد، اما در عوض مابقی پروتئین و بخشی از آهن و کل ویتامین A مورد نیاز کودک تأمین می شود.

با این نمونه از صبحانه، ناهار و شام، قسمت اعظم انرژی مورد نیاز کودک تأمین می شود و بخش کوچک انرژی باقی مانده با دو میان وعده مثلا یک تکه نان همراه با نصف یک موز در ساعت ۱۰ صبح و ۲ عدد بیسکوئیت همراه با دو عدد خرمادر ۴ عصر تأمین می شود. سایر ویتامین ها و ریزمغذی ها نیز طی وعده های غذایی اصلی و میان وعده به کودک می رسد.

تنها عنصری که به صورت مکمل ممکن است مورد نیاز باشد آهن است که در بسیاری از کشورها مواد غذایی مانند برنج، آرد گندم، پودر شیر، سس سویا، سس ماهی، پودر کاری، شکر یا نمک را با آهن غنی می کنند. درصورت عدم دسترسی به این مواد غنی شده با آهن بهتر است برای کودک تا پایان دو سالگی شربت یا قطره آهن تجویز شود.

باتوجه به مطالب گفته شده می توان برنامه غذایی متنوعی برای کودک فراهم کرد تا کلیه نیازهای غذایی او تأمین شود. به عنوان مثال:

صبحانه:

نان و کره و مربا و چای/ نان و کره و عسل و چای/ نان و پنیر و گردو/ نان و تخم مرغ و پنیر

ناهار:

یک نوع میوه با اندازه متوسط همراه با عدس پلو با دو قاشق غذاخوری ماست/ سبزی پلو با ماهی/ سبزی پلو با ماهیچه/ کوفته قلقلی با سیب زمینی و هویج/ لوبیا چیتی با سیب زمین و هویج/ خوراک گوشت با سیب زمینی و هویج/ پلو با نصف سیخ کباب/ خورش سبزی با پلو

شام:

ماکارونی با گشوت چرخ کرده و کمی سبزی/ ماکارونی با پنیر رنده شده/ لوبیا چیتی با سیب زمین و کمی روغن زیتون/ کوکوی سبزی با نان/کوکوی سیب زمینی با نان/ نصف سیخ کباب با نان

میان وعده های صبح و بعدازظهر:

دو عدد بیسکوئیت با یک تکه سیب/ یک تکه نان و یک موز/ یک تکه نان با دو عدد خرما/ یک تکه نان با یک عدد سیب زمین متوسط یا دو عدد هویج پخته شده/ نان و پنیر و خیار/ یک پیاله شله زرد/ یک نعلبکی حلوا/ ده عدد پسته ریز و ندم شده همراه با یک فنجان آب میوه/ نصف لیوان ماست با یک عدد خرما و یک تکه نان/ یک تکه نان با کمی کره و پنیر و …

کلا همانطور که گفته شد، کودکان در این سن دوست دارند که مواد غذایی را با دست خود بردارند. لذا در صورت امکان بهتر است که غذای آنها شامل یک تکه گوشت یا حبوبات پخته شده همراه با یک نوع سبزی با برگ سبز یا زرد (اسفناج، کرفس، کدو حلوایی، هویج و …) به اضافه پلو با نان یا سیب زمینی و هر روز همراه با یک میوه باشد. در غیر این صورت می توان از همان برنامه روزانه خانواده مثل خورش سبزی یا قیمه و …با تغییراتی (کاهش نمک و چاشنی) استفاده نمود.

ادامه دارد…

* سلسله مقالات “تغذیه در سال دوم زندگی” برگرفته از راهنمای منتشر شده توسط انجمن تغذیه با شیر مادر کشور تحت عنوان “تغذیه در سال دوم زندگی” که به همت جمعی از مجربترین اساتید رشته کودکان کشور تهیه و تدوین شده است، می باشد.

در قسمت دوم این سلسله مقالات به بررسی برنامه غذایی کودک و همچنین اهمیت ادامه تغذیه با شیرمادر در سن ۲-۱ سالگی می‌پردازیم. برنامه غذایی کودک در سال دوم زندگی یک برنامه غذایی مناسب باید کلیه مواد مغذی (کربوهیدرات ها، پروتئین، چربی، ویتامین ها و مواد معدنی) را به نسبت متعادل در اختیار کودک قرار دهد تا انرژی مورد نیاز او که معمولا یکصد کیلوکالری به ازاء هرکیلو از وزن بدن است تأمین شود. معمولا ۵۰% انرژی مورد نیاز از مواد قندی، ۳۰% از چربی ها و حدود ۲۰% از مواد پروتئینی باید تأمین شود. غذای کودکان یک تا دوساله باید کم حجم ولی مقوی و مناسب و شامل…

User Rating: Be the first one !

را هم چک کنید

آلرژی غذایی و عدم تحمل غذا: تفاوت‌‌ها و راه‌کارها

آلرژی غذایی چیست؟ آلرژی به حالتی گفته می‌شود که سیستم ایمنی بدن، با ماده ای …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *