خانه / تغذیه / تغذیه در سال دوم زندگی، بخش اول

تغذیه در سال دوم زندگی، بخش اول

با توجه به ویژگی های کودکان نوپا در این مجموعه مقالات سعی شده است تا ضمن اشاره به نیازهای غذایی کودک از غذاهای سالم، مقوی و مغذی که تآمین کننده نیازهای غذایی آنان باشد نام برده شود و راه کارهای مناسب در مواردی که کودک از خوردن غذا امتناع می کند، پیشنهاد گردد.

خصوصیات کودک نوپا

در سال دوم زندگی رشد فیزیکی یعنی افزایش قد و وزن کودک قدری کندتر از سال اول زندگی است. انتظار می رود در سال دوم حدود ۲.۵ کیلو به وزن و تقریبا ۱۲ سانتیمتر به قد کودک اضافه شود. تکامل مغزی و حرکتی در این فاصله زمانی زیاد است به طوری که مغز کودک تا پایان دو سالگی سریعترین دوران رشد خود را پشت سر می گذارد. فرم بدن کودک نیز نسبت به یک سالگی تغییر زیادی پیدا می کند و بسیاری از چربی های بدن به ویژه در نواحی پشت، سرین و پاها از بین می روند و عضلات محکم تر و قویتر شده و استخوان های پا کشیده تر می شود.

ازنظر تکامل، کودک در این سن راه می رود، کلماتی را بیان می کند، محیط اطراف خود را با دقت می نگرد، کنجکاو است و مرتب درحال اکتشاف است و می خواهد چیزهای جدید را بشناسد. کودک در این سن دوست ندارد به او کمک کنند و حس استقلال طلبی دارد، از طرفی برای جلوگیری از خطر به مراقبت بیشتری نیاز دارد. دراین سن کودک کارهایی می کند که مورد توجه قرار گیرد و احساساتش را بهتر می فهماند.

در این سن رفتار تغذیه ای کودک نیز تغییر می کند و در مورد نحوه غذا خوردنش دخالت و گاهی اوقات کمک می کند. گاهی غذا را در دهان نگه می دارد و آن را نمی بلعد، ولی ممکن است برای خوردن همان غذا بعد از چند ساعت علاقه نشان دهد. در این زمان به تدریج یاد می گیرد که چگونه می تواند از قاشق به طور نسبتاً صحیح استفاده کند، در گرفتن فنجان مهارت پیدا می کند و می تواند شیر یا مایعات را از فنجان یا لیوان بنوشد.

 

رشد کودک نوپا

هریک از کودکان یک تا دو ساله الگوی رشد خاص خود را دارند و نباید الگوی رشد آنها را با سایر کودکان مقایسه کرد. در اشتها و رشد هر کودک نیز معمولاً نوساناتی مشاهده می شود، یعنب گاهی از اشتها و رشد بیشتری برخوردارند و برخی اوقات اشتهای خوبی ندارند. بدیهی است اگر مادران از این تغییرات اشتها و رشد باخبر باشند نگرانی های آنها در مورد غذا خوردن کودک بسیار کمتر خواهد شد.

معمولا متناسب با میزان رشد کودکان و همچنین مراحل تکامل آنها نیاز به مواد مغذی نیز تغییر می کند و عواملی مانند حرکت، بازی، فعالیت و اندازه بدن، سوخت ساز بدن، وضع سلامت یا بیماری همه به عنوان معیار نیازهای تغذیه ای کودک مورد توجه قرار می گیرند. بنابراین مواد غذایی که در اختیار کودک قرار می گیرد باید به گونه ای باشد که موارد زیر را تأمین نماید:

–        سرعت رشد جسمی کودک

–        رشد سریع مغز و افزایش تعداد سلول های آن

–        تکامل سیستم ایمنی کودک

–        فعالیت فیزیکی

–        ترمیم سریع بافت ها و جبران آنچه در جریان بیماری از بین می رود

 

کلیاتی در مورد انرژی و مواد مغذی مورد نیاز یک کودک ا تا ۲ ساله

درمورد میزان انرژی یا کالری دریافتی از مواد غذایی آنچه که در کتاب ها به عنوان مقدار مورد نیاز روزانه توصیه می شود تنها می تواند به عنوان یک راهنما مد نظر قرار گیرد زیرا این میزان از مواد غذایی، برای برنامه ریزی های غذایی جمعی تدوین شده و ممکن است نیازهای برخی از کودکان بسیار بیشتر از نیاز فیزیولوژیک پایه آنها باشد، لذا میزان انرژی مورد نیاز برای هر کودک باید براساس عواملی نظیر اشتها، جثه، میزان فعالیت و حتی نوع رابطه مادر با کودک پایه ریزی شود.

وزن به تنهایی نمی تواند معیار خوبی برای تعیین انرژی مورد نیاز و مقدار مواد غذایی دریافتی کودک باشد. به عنوان مثال، در زمان هایی که کودک رشد بیشتری دارد مانند سال اول زندگی و یا بعدها در سنین بلوغ و همچنین در کودکانی که زیر وزن استاندارد هستند یا آنهایی که افزایش وزن دارند مقدار انرژی و غذای مورد نیاز متفاوت است. لذا معیار وزن تنها به عنوان یا راهنما مورد نظر قرار می گیرد.

در سال دوم زندگی، همزمان با کاهش روند رشد، میزان نیاز به پروتئین و کالری به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن کاهش می یابد ولی باید به میزان دریافتی مواد مغذی دیگر مانند کلسیم، آهن، ویتامین C، ویتامین A، اسید فولیک و ویتامین B6 توجه داشت.

کلسیم و آهن برای رشد کودک ضروری است، بنابراین در صورتی که برنامه غذایی کودک حاوی مقادیر مناسبی از مواد غذایی نظیر لبنیات باشدکلسیم مورد نیاز او تأمین می شود. گوشت، حبوبات، نان (غلات)، برخی از سبزی ها و میوه های تازه و خشک غنی از آهن هستند و می توانند نیازهای تغذیه ای کودکان را ازنظر آهن تأمین کنند، با این حال باید تا سن ۲ سالگی آهن را به میزان ۱۵ میلی گرم در روز به صورت مکمل و در قالب شربت یا قطره آهن در برنامه روزانه کودک گنجاند. (برای تأمین این میزان آهن در صورت استفاده از قطره های فروس سولفات موجود در بازار باید ۱۵ قطره و در صورت استفاده از شربت فروس سولفات حدود ۱.۵ سی سی از آن را به صورت روزانه در برنامه کودک گنجانید)

در برنامه غذایی روزانه کودک میوه و سبزی نیز باید گنجانده شود تا کودک قسمتی از ویتامین های مورد نیاز خود را از این طریق دریافت کند.

استفاده از قطره مولتی ویتامین در سال دوم زندگی ضروری است و در موارد زیر اهمیت استفاده از آن دوچندان می شود:

–        کودکانی که در سن یک سالگی از شیر مادر محروم می شوند

–        تماس کافی با نور خورشید ندارند

–        غذاهای گوشتی و پروتئینی کمی می خورند و مصرف مستمر لبنیات جزو عادات غذایی خانواده نیست

–        کودکان کم اشتها و یا محروم از توجه و عطوفت خانواده که به مقدار کافی منابع مهم ویتامین دریافت نمی کنند

–        کودکانی که بدغذا هستند یا به لبنیات علاقه ندارند ویا به آن حساسیت دارند.

 

اشتهای کودکان ۱ تا ۲ ساله

اشتها در زمان های مختلف متفاوت است و تحت تأثیر عوامل زیادی از جمله میزان رشد کودک قرار می گیرد، بنابراین حتی در کودکانی که در سال اول اشتهای خوبی داشته اند در سال دوم زندگی به نظر می رسد که کودک اشتهای سابق را ندارد و والدین از کم شدن اشتهای کودک شکایت می کنند در صورتی که ای کاهش استها ناشی از کند شدن رشد این سن نسبت به سال قبل است.

گرچه ممکن است بین کودکان ازنظر نوع و میزان دریافت مواد غذایی اختلاف زیادی وجود داشته باشد، اکثر کودکان و حتی آنهایی که مقدار مواد غذایی متغیری دریافت می کنند، انرژی و مواد مغذی مورد نیاز خود را از یک غذای متعادل به دست می آورند.

سایر عوامل همچون رفتار خانواده در زمینه دوست داشتن یا دوست نداشتن غذا و عادات نادرست مربوط به غذا و تغذیه، همه در سال اول و دوم زندگی کودک شکل می گیرد و ادامه می یابند. در اینجا پدر و مادر به عنوان یک الگو نقش مهمی ایفا می کنند. شرایط روانی ویا نحوه تغذیه و برخورد افراد خانواده در هنگام غذا خوردن می تواند در جو روانی مثبت یا منفی که خانواده برای کودک ایجاد می کنند نقش داشته باشد.

عدم آگاهی یا بی توجهی اعضاء خانواده در مورد رفتارهای تغذیه ای کودک، همچنین محدودیت فرصت والدین بخصوص مادر می تواند در مشکلات تغذیه و کاهش اشتهای کودک مؤثر باشد و موجب شود که کودک برخس از غذاهایی را که قبلا خوب می خورده، دیگر نخورد. این بی علاقگی ممکن است یک تا دو هفته طول بکشد و گاه سال ها باقی بماند.

از سوی دیگر کودکان در این سن کم کم تمایل به استقلال را از خود بروز می دهند و دوست دارند که خود غذا بخورند. همچنین هنوز دوست دارند که زیخت و پاش کنند و از انگشتان خود برای برداشتن غذا استفاده نمایند. کودکان ترجیح می دهند از غذاهایی استفاده کنند که مستقیماً آن را به دست بگیرند ویا در بشقابشان جستجو کرده و آن را بردارند. در این سن در بسیاری اوقات تمایل کودکان به برخی از غذاها و حتی غذاهایی که مناسب سنشان نیست ویا بازی کردن با غذا بیشتر به دلیل بازیگوشی و حس استقلال طلبی آنهاست نه اینکه واقعاً به آن غذای خاص علاقه داشته یا نسبت به بعضی دیگر بی علاقه باشند.

ادامه دارد…

* سلسله مقالات “تغذیه در سال دوم زندگی” برگرفته از راهنمای منتشر شده توسط انجمن تغذیه با شیر مادر کشور تحت عنوان “تغذیه در سال دوم زندگی” که به همت جمعی از مجربترین اساتید رشته کودکان کشور تهیه و تدوین شده است، می باشد.

با توجه به ویژگی های کودکان نوپا در این مجموعه مقالات سعی شده است تا ضمن اشاره به نیازهای غذایی کودک از غذاهای سالم، مقوی و مغذی که تآمین کننده نیازهای غذایی آنان باشد نام برده شود و راه کارهای مناسب در مواردی که کودک از خوردن غذا امتناع می کند، پیشنهاد گردد. خصوصیات کودک نوپا در سال دوم زندگی رشد فیزیکی یعنی افزایش قد و وزن کودک قدری کندتر از سال اول زندگی است. انتظار می رود در سال دوم حدود ۲.۵ کیلو به وزن و تقریبا ۱۲ سانتیمتر به قد کودک اضافه شود. تکامل مغزی و حرکتی در…

User Rating: Be the first one !

را هم چک کنید

آلرژی غذایی و عدم تحمل غذا: تفاوت‌‌ها و راه‌کارها

آلرژی غذایی چیست؟ آلرژی به حالتی گفته می‌شود که سیستم ایمنی بدن، با ماده ای …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *